روابط ايران و روسيه در سايه اس 300
روابط ايران و روسيه در سايه اس 300
نويسنده: شعيب بهمن

ايران به سبب وقوع جنگ تحميلي، حدود ده سال، از واردات برخي جنگ افزارهاي نظامي و انتقال برخي تكنولوژيهاي نظامي مدرن و فراگيري دانش مربوطه به آنها محروم شده بود. از اين رو در شرايط پس از جنگ، مسأله بازسازي سيستمها و تجهيزات آسيبديده و تقويت بنيه نظامي نيروهاي مسلح مطرح شد. از آن زمان به بعد، روسيه به يکي از مهمترين شرکاي نظامي ايران مبدل شد و قراردادهاي متعددي ميان دو کشور به منظور خريد و فروش و تسليحات نظامي منعقد گرديد. يکي از اين قراردادها، سامانه دفاع موشكي اس۳۰۰ بود که نه تنها عملي نشد، بلکه چالشهايي را نيز فراروي دو کشور نهاده است.
موسسه مطالعات ايران و اوراسيا(ايراس)
ایران و سیاست واقع بینانه در قبال روسیه
روزنامه آرمان
شعیب بهمن در گفتوگو با قانون: روسیه به دوران پس از اسد فکر میکند
شعیب بهمن در گفتوگو با قانون:
روسیه به دوران پس از اسد فکر میکند
سعیده سادات فهری، گروه جهان- مجمع عمومی سازمان ملل متحد سرانجام تحت فشارهای کشورهای غربی و عربی، قطعنامه پیشنهادی عربستان علیه سوریه را تصویب کرد. شعیب بهمن، کارشناس مسائل روسیه، در گفتوگو با قانون به بررسی تصویب قطعنامه غیرالزامآور ضدسوری در مجمع عمومی سازمان ملل پرداخت. او معتقد است هدف از تصویب چنین قطعنامهای، مخالفت جهانی با وتوی قطعنامههای ضدسوری توسط روسیه و چین بود و میخواستند نشان دهند که افکار عمومی علیه چنین مسئلهای است. این کارشناس بر این باور است که روسیه و چین تا جاییکه منافعشان در آینده سوریه حفظ شود پشت بشار اسد و مقابل غرب خواهند ایستاد. به گفته بهمن، روسیه خلاف آمریکا و سایر قدرتهای غربی خیلی واقع بینانهتر و عملگرایانهتر به مسئله سوریه نگاه میکند و خلاف آنها که فقط میخواهند بشار اسد در قدرت نباشد روسیه به دوران پس از بشار اسد نیز فکر میکند.
ناآرامی ها در بدخشان؛ تلاش برای کشوری جدید
پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات ایران و اوراسیا در مطلبی برای "مهر" به درگیری های اخیر در بدخشان تاجیکستان اشاره می کند و می نویسد: درگیری ها در منطقه بدخشان، جایی که به عنوان شاهراه انتقال مواد مخدر به روسیه و اروپا تلقی می شود، باعث شده که یکبار دیگر خاطره جنگ داخلی تاجیکستان در دهه 90، در اذهان زنده شود.
به گزارش خبرگزاری مهر، "شعیب بهمن" در این یادداشت آورده است: بدخشان که منطقه ای زیبا، کوهستانی و صعب العبور است که تا اواخر قرن نوزدهم میلادی به شکل ملوک الطوایفی و توسط شاهان محلی "درواز" اداره می شد. این منطقه هم اکنون بین افغانستان و تاجیکستان تقسیم شده است و یکی از معبرهای مهم انتقال مواد مخدر از افغانستان به تاجیکستان و سپس روسیه و اروپا محسوب می شود. به همین سبب نیز تامین امنیت در این منطقه، هم برای افغانستان و هم برای تاجیکستان به دلیل دشوار بودن راهها و کوهستانی بودن منطقه بسیار مشکل است. در واقع ناامنی های این منطقه می تواند برای تاجیکستان و افغانستان مایه نگرانی های فراوانی باشد.
بازی باخت ـ باخت ترکیه در سوریه
بازی باخت ـ باخت ترکیه در سوریه
* شعیب بهمن
بیش از یکسال و نیم از آغاز تحولات سوریه می گذرد؛ تحولاتی که از همان روز اول تحت تاثیر مداخله آشکار بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای آغاز شد و هر روز ابعاد پیچیده تری به خود گرفت. در این بین ترکیه به عنوان یکی از همسایگان سوریه، از همان آغاز سعی کرد نقش مهمی را در تحولات بر عهده بگیرد و به عنوان یک رهبر منطقه ای، اوضاع را تحت کنترل خود درآورد. رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه به همراه سایر مقامات ارشد این کشور، تقریبا از همان آغاز تحولات سوریه، خط مشی خود را مبنی بر حمایت از مخالفان تعیین کردند و از سقوط قریبالوقوع رژیم بشار اسد خبر دادند. با این حال آنچه امروز برای آنکارا باقی مانده، حکایت از شکست محض سیاست خارجی ترکیه در قبال تحولات سوریه دارد.
تاجیکستان، در چندقدمی جنگ داخلی
تاجیکستان، در چندقدمی جنگ داخلی
تشدید بحران در تاجیکستان راه را برای مداخلۀ قدرتهای خارجی که انگیزه های زیادی برای حضور نظامی در این کشور دارند را باز خواهد کرد.
*شعیب بهمن
اوضاع
تاجیکستان نا آرام شده است. چند روزی است که آتش درگیری میان نیروهای
اسلامگرا و ارتش در استان بدخشان تاجیکستان ادامه دارد و تاکنون دهها کشته
حاصل این درگیریهای خونین بوده است. ماجرا از قتل ژنرال عبدالله نظراف،
مسئول کمیتۀ امنیت ملی تاجیکستان در استان بدخشان آغاز شد.بعد از قتل وی،
نیروهای امنیتی که وابسته به دولت مرکزی بودند، عملیات گسترده ای را برای
از بین بردن این گروهها آغاز کردند. اما با توجه به اینکه استان بدخشان،
منطقه ای خودمختار محسوب می شود، به نظر می رسد این مسئله تنها بهانه ای
برای حضور نیروهای مرکزی در این منطقه و لشگرکشی و حملۀ نظامی به این منطقه
بوده باشد. از این رو با تشدید درگیری میان دو طرف، اقدامات دولت با
محکومیت بسیار زیادی مواجه شده و حتی برخی از احزاب سیاسی و مخالفان
محمدعلی رحمان خواستار قیام مردمی در برابر رژیم شدهاند.
ایران و آذربایجان؛ همگرایی در محیطی تنشزا
ایران و آذربایجان؛ همگرایی در محیطی تنشزا
*شعیب بهمن
به
گزارش خبرگزاری مهر، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات ایران و اوراسیا در یاد
داشتی به "مهر" به سفر معاون وزیر امورخارجه ایران به باکو که در پاسخ به
سفر ماه می گذشته خلف خلف اف معاون وزیر امورخارجه جمهوری آذربایجان به
تهران صورت می گیرد اشاره می کند و می نویسد: این سفر حائز اهمیت بسیار
زیادی می باشد. زیرا چنین سفری ضمن کاهش از تنش های بوجود آمده پیرامون
روابط دو کشور، می تواند تا حد زیادی در بررسی مسایل دوجانبه و راه های
گسترش مناسبات میان تهران و باکو نیز موثر باشد. بر این اساس دو کشور می
توانند ضمن تاکید بر پیوند منافع دو طرف، بر لزوم رفع سوءتفاهمات موجود در
مناسبات و هوشیاری در جهت تاثیر نپذیرفتن از نیروهای ثالث نیز پافشاری
نمایند.
راهبردهاي مسكو درباره سوريه
كارشناس مسائل روسيه
اوضاع سوريه روز به روز پيچيدهتر ميشود و آنچه به اين پيچيدگي دامن ميزند، موضعگيري قدرتهاي بزرگ است. چنانکه چرخش راهبردي در مواضع هر يک از بازيگران موثر ميتواند اوضاع داخلي سوريه را به شدت به نفع دولت يا مخالفان دگرگون نمايد. اين در حالياست که مواضع متضاد روسيه و چين با کشورهاي غربي، تحولات سوريه را وارد عرصه معادلات جهاني کرده است. در اين بين موضع روسيه در قبال سوريه، از يکسو بر نياز به اجراي اصلاحات واقعي در بخشي از رژيم دمشق متمرکز است و از سوي ديگر بر جلوگيري از هرگونه مداخله غرب استوار ميباشد. از نظر روسيه، وقوع جنگ داخلي و بيثباتي در سوريه، عواقب ناگواري خواهد داشت.
دفاع روسیه از سوریه؛ تیری برای چندین نشان
دفاع روسیه از سوریه؛ تیری برای چندین نشان
شعيب بهمن
موضع روسیه در قبال سوریه، از یک سو بر نیاز به اجرای اصلاحات واقعی در بخشی از رژیم دمشق متمرکز است و از سوی دیگر بر جلوگیری از هرگونه مداخله غرب استوار می باشد. زیرا مسکو معتقد است که چنین مداخله ای عواقب فاجعهآمیز خواهد داشت و نه تنها وحدت و تمامیت ارضی سوریه را به مخاطره می اندازد، بلکه ثبات و امنیت را در سراسر منطقه نیز به چالش می کشد.
معامله پوتین با اروپا پيامهاي صريح براي غرب

لاوروف در تهران چه می خواهد؟
لاوروف در تهران چه می خواهد؟
رضا حجت شمامی
تحولات پیچیده، دردسر ساز، تشدید شونده و آسیب زای سوریه باعث شده تا حساسیت ها نسبت به آن افزایش پیدا کند. تصویری که بیش از همه از سوریه ترسیم می شود اختلافات و رقابت های تن به تن آمریکا - متحدان و روسیه - متحدان را در بر می گیرد.
ايران و جمهوری آذربايجان؛ پيوندها و تنشها
- ايران و جمهوری آذربايجان؛ پيوندها و تنشها
- شعيب بهمن*

«جمهوري اسلامي ايران» و «جمهوريآذربايجان» علاوه بر اينكه هر دو از كشورهاي ساحلي خزر هستند، 670 كيلومتر مرز مشترك خاكي نيز دارند. همچنين ايران مهمترين همسايه «جمهوري خودمختار نخجوان» نيز است و به اين ترتيب طولانيترين مرزها را در «قفقاز جنوبي» با جمهوريآذربايجان دارد. علاوه بر اين هر دو كشور به لحاظ تاريخي، فرهنگي و مذهبي نيز از اشتراكات فراواني برخوردارند و داراي جمعيتي با اكثريت مسلمان شيعه هستند. در اين بين به رغم آنكه علايق تاريخي، ايران و جمهوريآذربايجان را به يكديگر پيوند داده، با اين حال روابط دو كشور بيش از آنكه از الزامات تاريخي، فرهنگي و اقتصادي ناشي شود، مبتني بر رويكردهاي امنيتي است. به نظر ميرسد دستكم سه دليل عمده بر امنيتي شدن روابط تهران و باكو تاثير بسزايي داشته است.
روسيه نوين در چشمانداز «پوتين»
- روسيه نوين در چشمانداز «پوتين»
- شعيب بهمن
«ولاديمير پوتين» فردي است كه در دوران پس از فروپاشي شوروي، به شناختهشدهترين نماد روسيه نوين مبدل شده است. نه تنها در روسيه، بلكه در سراسر جهان، نام روسيه با پوتين گره خورده است. وي كه از چنين امري به خوبي آگاه است، تنها پس از گذشت چند روز از آغاز دوره جديد رياستجمهوري خود، به صدور مجموعهاي از احكام پرداخته كه شامل عرصههاي داخلي و خارجي ميشود. اين فرمانها كه هم در حوزههاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي صادر شدهاند و هم حوزه سياست خارجي را دربر ميگيرند، از تغيير و تحولاتي در روسيه خبر ميدهند كه اگرچه نميتوانند دگرگونيهاي عميقي در خط مشيهاي گذشته به وجود آورند، با اين حال حكايت از روند نويني دارند. به خصوص كه با توجه به تظاهرات پيدرپي مخالفان در مسكو و شهرهاي بزرگ روسيه، پوتين و همراهان وي به خوبي دريافتهاند كه بايد آغازگر روند جديدي باشند تا به اينترتيب بتوانند از شدت انتقادهاي مخالفان خود بكاهند. بر اين اساس به نظر ميرسد پوتين در سياستهاي داخلي و خارجي خود در پي اجراي برنامهها و اهداف نويني باشد.- روزنامه شرق
پشت پرده روابط باکو - تل آویو
پشت پرده روابط باکو - تل آویو
رضا حجت شمامی
روابط پیدا و پنهان میان جمهوری آذربایجان و اسراییل طی ماه های اخیر به قدری افزایش پیدا کرده است که برای بسیاری سوال برانگیز و حساسیت برانگیز شده است. بحث عمده این است که روابط بین این دو بیشتر به نفع کدام یک است و مسئله دیگر اینکه چه کشورهایی نسبت به این روابط حساس شده و آن را تهدیدی برای خود می دانند؟
روح فرهنگ ايراني در قلب روسيه
روح فرهنگ ايراني در قلب روسيه
شعيب بهمن

«نوروز» به عنوان برجستهترين جشن بهاري جهان، نمايش نماديني از آفرينش انسان و طبيعت است. نوروز کهن ترين آيين و نماد ايرانيان و فارسي زبانان جهان است که همچنان جاودانه مانده و به عنوان يکي از عوامل وحدت بخش ساكنان ايران زمين کهن (فلات ايران) به شمار ميآيد. اگر چه در طول تاريخ اقوام گوناگوني نظير افغانها، تاجيكها، ترکها، کردها و... از سرزمين اصلي خود (ايران) جدا مانده اند، با اين حال هنوز و همچنان در حفظ و گسترش آيينهاي کهن ايراني کوشا مانده اند.
Навруза в России
Навруза в России
Шуайб Бахман



تاثیر مناقشه قره باغ بر روابط ایران و جمهوری آذربایجان
صدای پای پوتین در کرملین
پوتین برای ایران بهتر است یا دیگران؟
بحث گسترش ناتو به شرق، انتقال و کوچ امنیتی آمریکا به شرق و جنوب شرق آسیا که بخش های وسیعی از اوراسیا را نشانه رفته، بحث استقرار سامانه دفاع موشکی ناتو و آمریکا در غرب روسیه و تحولات خاورمیانه مهمترین تمرکز اختلاف های سیاسی روسیه جدید با غرب در عرصه بین المللی خواهد بود. مسکو پس از اینکه در تحولات خاورمیانه بویژه در کشور لیبی از غرب پشت پا خورد...
رضا حجت شمامی

باکو و تهدید امنیتی ایران
باکو و تهدید امنیتی ایران
درباره قرارداد اخير جمهوري آذربايجان با اسرائيل بايد به نكاتي اشاره كرد. در ابتدا بايد گفت روابط بين اين دو بازيگر در حال افزايش است و در آينده از روابط اين دو بيشتر خواهيم شنيد.
رضا حجت شمامی
خصومت ورزي؛ پاسخ جمهوري آذربايجان به صلح طلبي ايران
رضا حجت شمامی
روند اتفاقات صورت گرفته ميان ايران و جمهوري آذربايجان از جمله اخراج نماينده صدا و سيماي جمهوري اسلامي و آشكار شدن رفت و آمدهاي سرويس هاي جاسوسي موساد به اين كشور، به ريشه هاي تاريخي تنش دو كشور بر مي گردد.
افغانستان بهانه است؛ هدف واشنگتن کنترل مسکو و پکن است

شعیب بهمن، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات ایران و اوراسیا: منافع ملی چراغ راه روابط ایران و روسیه شود
شعیب بهمن، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات ایران و اوراسیا:
سفر جلیلی به روسیه میتواند در ارتباط با غنیمت گرفته شدن پهپاد باشد / منافع ملی چراغ راه روابط ایران و روسیه شود
فرارو- به گفته کارشناس حوزه قفقاز و آسیای میانه، سفر بدون اعلام قبلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به روسیه میتوان به موضوع غنیمت گرفته شدن پهپاد جاسوسی آمریکا ارتباط داشته باشد.
شعیب بهمن، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات ایران و اوراسیا، در گفتگو با فرارو با بیان این مطلب گفت: سفر سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی به مسکو را شاید بتوان به دو موضوع مرتبط دانست، نخست بحث به غنیمت گرفتن هواپیمایی جاسوسی RQ-۱۷۰ آمریکا توسط جمهوری اسلامی و دوم همچون گذشته پرونده هستهای ایران.
بازي «متفاوت» روسيه در سوريه؛ «برد و باخت»هاي مسكو
بازي «متفاوت» روسيه در سوريه؛ «برد و باخت»هاي مسكو
نويسنده: شعيب بهمن
بهار عربي، به شدت سياست خارجي روسيه را زير تأثير قرار داده است. به خصوص که روسها در آغاز نسبت به تحولات تونس غافلگير شدند؛ در مصر ابتدا به حمايت از حسني مبارک پرداختند و سپس در حل و فصل موضوع تاكيد ورزيدند؛ در خصوص ليبي نيز مدويديف و پوتين دچار اختلاف نظر شدند و در قبال تحولات يمن و بحرين سكوت كردند. در اين بين به نظر ميرسد مواضع روسيه در قبال تحولات سوريه، تا حد زيادي از موضع اين کشور در قبال ساير تحولات خاورميانه، متفاوت بوده است. زيرا روسها از همان زمان آغاز نا آراميها در سوريه، به حمايت از بشار اسد پرداختند و در اين راه ثابت قدم ماندند. اين در حاليست که اوضاع سوريه روز به روز پيچيدهتر ميشود و آنچه به اين پيچيدگي دامن ميزند، موضعگيري قدرتهاي بزرگ است. چنانکه چرخش راهبردي در مواضع هر يک از بازيگران موثر ميتواند اوضاع داخلي سوريه را به شدت به نفع دولت يا مخالفان دگرگون نمايد. بر اين اساس مواضع متضاد غرب و روسيه در قبال تحولات سوريه، ضرورت بازنگري و بازخواني روابط مسکو و دمشق را آشکار ميسازد. از اين رو در ادامه، ضمن نگاهي به روابط سنتي روسيه و سوريه، به بررسي تحرکات نظامي و معادلات امنيتي نا آراميهاي سوريه خواهيم پرداخت. در پايان نيز ضمن برشمردن دلايل حمايت روسيه از بشار اسد، آيندهي روابط روسيه و سوريه را مورد بحث و بررسي قرار خواهيم داد.
موسسه مطالعات ايران و اوراسيا(ايراس)
راه دشوار پوتين؛ از دوما تا كرملين
- نگاهی به انتخابات پارلمانی روسیه و بحرانهای پیش رو
- راه دشوار پوتين؛ از دوما تا كرملين
- شعيب بهمن*
انتخابات پارلماني روسيه، مقدمه انتخابات رياستجمهوري در ماه مارس سال 2012 محسوب ميشد و به همين دليل از اهميت دو چنداني برخوردار بود. در واقع، نتايج اين انتخابات معياري براي سنجش ميزان محبوبيت پوتين در انتخابات رياستجمهوري آينده بود. علاوه بر اين، دوما از لحاظ قانونگذاري نيز براي احزاب، سياستمداران و مردم روسيه داراي اهميت است. از اين رو بررسي نتايج انتخابات دوما از يك سو ميتواند روشنگر جناحبنديهاي آينده احزاب و نيروهاي سياسي روسيه باشد و از سوي ديگر به برداشت دقيقتر از وضعيت اين كشور و پيشبيني نتايج انتخابات رياستجمهوري كمك كند.
شعیب بهمن، کارشناس مسائل سیاست خارجی در گفتگو با فرارو
نتیجه بخش بودن مذاکرات هستهای نیازمند چه شروطی است؟
فرارو- به گفته یک کارشناس مسائل سیاست خارجی، مذاکرات هستهای ایران با گروه ۱+۵ تنها با عقب نشینی غرب و پذیرفتن واقعیتهای موجود ایران و همچنین تعدیل در مواضع دو طرف میتواند منتج به نتیجه و در برگیرنده نتایج ملموس شود.
شعیب بهمن تحلیلگر مسائل بین المللی ضمن بیان این مطلب در گفتگو با فرارو، با اشاره به پاسخ کاترین اشتون مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و مذاکره کننده ارشد هستهای گروه ۱+۵ به نامه سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و مذاکره کننده ارشد هستهای ایران گفت: خانم اشتون در نامه خود از آمادگی گروه ۱+۵ برای از سرگیری گفتگوهای هستهای در صورت جدی بودن تهران برای ورود به «مذاکرات مفید» تاکید کرده است که این لحن و بیان حکایت از آن دارد که گروه ۱+۵ صرفا حول محور برنامه هستهای ایران حاضر به گفتگو است، این در حالی است که تهران تاکید دارد که این گفتگوها باید در چارچوب بسته پیشنهادی جمهوری اسلامی باشد.
برنامه اوراسيايي پوتين
- برنامه اوراسيايي پوتين
- شعيب بهمن
ولاديمير پوتين، نخستوزير روسيه اعلام كرده كه اعلاميه ايجاد اتحاديه اقتصادي اروپاـ آسيا توسط سه دولت روسيه، بلاروس و قزاقستان در ماه دسامبر 2011 به امضا خواهد رسيد. پيش از اين نيز ولاديمير پوتين در مقالهاي كه بيانگر اولين خطمشيهاي خارجي وي براي دوره آتي رياستجمهوري بود، از قصد خود مبني بر تشكيل اتحاديه جديدي از كشورهاي استقلاليافته از جماهيرشوروي سابق به نام «اتحاديه اوراسيا» خبر داده بود. مطابق با آنچه نخستوزير روسيه گفته، اتحاديه اوراسيا برمبناي اتحاديه گمركي جاري با بلاروس و قزاقستان تشكيل خواهد شد و دو هدف را بهصورت توأمان دنبال خواهد كرد. اين اتحاديه در كوتاهمدت، تمامي محدوديتهاي تجاري و كاري بين سه كشور را از سال 2012 ميلادي لغو ميكند و در بلندمدت، راه را براي ورود ساير جمهوريهاي استقلاليافته از شوروي سابق نظير قرقيزستان و تاجيكستان نيز باز خواهد كرد.- روزنامه شرق
انتقام از بانوي نارنجي
- انتقام از بانوي نارنجي
- شعيب بهمن*
محكوميت يوليا تيموشنكو نخستوزير پيشين اوكراين به هفت سال زندان، از آشكار شدن شكافي كهنه در اين كشور حكايت دارد. اگرچه اين حكم به دليل تخطي از حدود اختيارات قانوني و صدور دستور امضا قرارداد انرژي بين اوكراين و روسيه صادر شده، با اين حال بيش از آنكه مبناي آن بر دعاوي حقوقي و قانوني استوار باشد، داراي ريشههاي سياسي است. زيرا جامعه اوكراين از زمان استقلال تاكنون به دو دسته تقسيم شده است. بر اين اساس از يكسو اكثريت ساكنان مناطق غربي اين كشور به سمت غرب و ساختارهاي يوروآتلانتيكي گرايش دارند و بر دوري از مسكو و عضويت در ناتو و توسعه همكاريها با اتحاديه اروپا اصرار ميورزند و از سوي ديگر، مردم جنوب و مناطق شرقي كشور، بيشتر روسگرا هستند و ضمن مخالفت با گرايشهاي غربي، بر توسعه روابط و همكاريها با روسيه تاكيد ميكنند.- روزنامه شرق
ابعاد بينالمللي روابط روسيه و چين
- ابعاد بينالمللي روابط روسيه و چين
- شعيب بهمن*
سفر ولاديمير پوتين به چين از جنبههاي مختلفي حايز اهميت است و علاوه بر آنكه گامي مثبت در مسير توسعه مناسبات محسوب ميشود، بر معادلات جهاني نيز تاثيرگذار است. زيرا چين و روسيه دو قدرت بزرگ جهان در سالهاي آينده خواهند بود و ميتوانند معادلات بينالمللي را تغيير دهند. قدرت اقتصادي چين به همراه توان نظامي روسيه، ميتواند تا حد زيادي هژموني ايالات متحده آمريكا را در نظام بينالملل با مشكل مواجه كند. از اين رو ايالات متحده آمريكا به شدت نسبت به افزايش توان اقتصادي چين نگران است و اين نگراني خود را بارها به صورت آشكار نيز اعلام كرده است. از سوي ديگر آمريكاييها همواره نسبت به افزايش توان نظامي روسيه نيز هشدار دادهاند و آن را تهديدي جدي براي هژموني خود تلقي ميكنند. در اين بين هرگونه همكاري و گسترش تعاملات مسكو و پكن نيز به شدت تحت نظر مقامات آمريكايي است.
مثلث ايران، روسيه و آمريكا
- مثلث ايران، روسيه و آمريكا
- شعيب بهمن
مناسبات تهران و مسكو كه از حدود دو سال پيش رو به تيرگي رفته بود، اينك آهسته آهسته بهبود مييابد. افزايش ديدارهاي ديپلماتيك ميان دو كشور نهتنها حكايت از بهبود روابط دو طرف دارد، بلكه بيانگر نقش عوامل بينالمللي در مناسبات ايران و روسيه نيز است. بر اين اساس ارايه طرح گامبهگام، راهاندازي نيروگاه بوشهر و ديدار مقامات ديپلماتيك دو كشور در شرايطي صورت ميگيرد كه روابط روسيه با غرب، به خصوص ايالات متحده آمريكا با چالش مواجه شده است. اصرار آمريكا و ناتو براي استقرار سامانه دفاع موشكي در تركيه و شرق اروپا، به شدت امنيت روسيه را به مخاطره انداخته و به نظر ميرسد روسها در پاسخ به اين اقدام، يكبار ديگر اوراسياگرايي را در سياست خارجي خود تقويت كردهاند. اين در حالي است كه در سالهاي زمامداري ديميتري مدودف به عنوان رييسجمهور دولت روسيه سعي كرده بود بيشتر به تعقيب رويههاي آتلانتيكگرايانه در سياست خارجي خود بپردازد.- روزنامه شرق
بازگشت پوتین به نفع ایران است
بازگشت پوتين به كرملين
- بازگشت پوتين به كرملين
- شعيب بهمن
سرانجام انتظارها به پايان رسيد و آنچه همگان منتظرش بودند، رخ داد. ديميتري مدودف كه سال 2008 با حمايت ولاديمير پوتين به رياستجمهوري رسيده بود، در كنگره حزب روسيه واحد اعلام كرد كه از نامزدي پوتين در انتخابات رياستجمهوري سال 2012 حمايت خواهد كرد. بهاينترتيب تمام گزينههاي ديگر براي انتخابات رياستجمهوري روسيه كنار ميروند و از هماكنون بايد ولاديمير پوتين را رييسجمهور آينده روسيه قلمداد كرد. رييسجمهوري كه اگر اتفاق خاصي نيفتد، ميتواند در دو دوره ششساله تا سال 2024 در كرملين باقي بماند و سكان هدايت بزرگترين كشور جهان را در دست گيرد.
بازي موشكي در زمين تركيه
- بازي موشكي در زمين تركيه
- شعيب بهمن*
طي سالهاي اخير مساله استقرار سپرهاي دفاع موشكي آمريكا و ناتو در مجاورت روسيه به يكي از مهمترين و لاينحلترين چالشها در روابط مسكو و غرب مبدل شده است. اين چالش به حدي پيچيده و از نظر امنيتي مهم است كه عملا پاي ساير كشورهاي منطقه را نيز به مناقشه باز كرده است. در اين بين بهرغم آنكه بحث استقرار سپر دفاع موشكي در تركيه از مدتها پيش مطرح بوده، اما اينك اعلام آمادگي آنكارا براي استقرار بخشي از سپر دفاع موشكي ناتو در مناطق جنوب شرقي خود، روسيه را به شدت نگران كرده است. اگرچه از نگاه دولت تركيه، استقرار تاسيسات راداري هشداردهنده ناتو در خاك اين كشور، توان دفاعي آنكارا و همچنين كل ناتو را افزايش ميدهد، با اين حال مقامات كرملين چنين طرحي را مغاير با منافع ملي و امنيت ملي خود ميپندارند.
دلايل نگراني روسيه از بهار عربي
- دلايل نگراني روسيه از بهار عربي
- شعيب بهمن*
بهار عربي، به شدت سياست خارجي روسيه را تحت تاثير قرار داده است. به خصوص كه روسها در آغاز نسبت به تحولات تونس غافلگير شدند؛ در مصر ابتدا به حمايت از حسني مبارك پرداختند و سپس بر حل و فصل موضوع تاكيد ورزيدند؛ در خصوص ليبي نيز مدودف و پوتين دچار اختلاف نظر شدند و در قبال تحولات يمن و بحرين سكوت كردند. در اين بين سوريه يكي از مهمترين كشورهاي منطقه خاورميانه محسوب ميشود كه همواره روابط نزديكي با روسيه داشته است. از اين رو در حالي كه كشورهاي غربي خواهان كنارهگيري بشار اسد از قدرت شده و تحريمهاي تازهاي را عليه سوريه اعمال كردهاند، كرملين همچنان در برابر اين خواسته غرب مقاومت ميكند. علت اصلي اين مقاومت را بايد از يك سو در روابط دوجانبه ميان مسكو و دمشق جستوجو كرد و از سوي ديگر به نگرانيهاي روسيه از پيامدهاي بهار عربي نسبت داد.
گفتگو با خبرگزاري ايلنا؛ روسها به دنبال منافع مالي و جايگاه خود در خاورميانهاند
شعيب بهمن در گفتوگو با خبرنگار ايلنا افزود: نبايد اين فراز و نشيبها باعث شود كه ما با روسها ارتباطي نداشته باشيم يا با نگاه پيشداورانه به طرح گام به گام نگاه كنيم.
وي با اشاره به اينكه در ارائه اين طرح بايد به دو نكته مهم توجه داشت، تاكيد كرد : با يك نگاه بينابين و توجه به اينكه روسها نيز در ارائه اين طرح به دنبال منافع خود هستند بايد به اين طرح نگاه كرد.
بهمن با اشاره به در خطر بودن منافع مالي روسها از اعمال تحريمهاي غرب گفت: روسيه كشوري است كه هم همكاري نظامي با ايران دارد و هم همكاري هستهاي و با اعمال تحريمهايي كه از سوي غرب در قبال ايران صورت گرفته منافع مالي روسيه به خطر افتاده است.
اين كارشناس مسائل روسيه با اشاره به اينكه وضعيت فعلي خاورميانه دليل ديگري است كه روسها طرح ميانجي گري را در پرونده هستهاي ايران دنبال مي كنند، افزود: روسها هميشه در قبال وضعيت خاورميانه سياست منفعلي را دنبال كردهاند اما اكنون با دخالت نظامي غرب در مسائل خاورميانه روسها نيز تلاش كردهاند خود را فعالتر كرده و همگام با آمريكا حركت كنند.
وي در پاسخ به اين سوال كه با توجه به فراز و نشيبهايي كه ايران و روسيه در طي سال هاي اخير در قبال يكديگر تجربه كردهاند آيا ايران مي تواند به روسيه اعتماد كند، گفت: اين طبيعي است كه هر كشوري به دنبال منافع خود باشد و با توجه به نكات فوق، ايران بايد طرح را به صورت دقيق كارشناسي كند و بعد وارد مراحل اجرايي اين طرح شود.
جدال سکولاريسم و اسلامگرايي در تاجيکستان
تصويب قانون جديدي از سوي رئيس جمهور تاجيكستان مبني بر جلوگيري از حضور جوانان زير 18 سال تاجيكستاني به مساجد، بحث هاي زيادي را به وجود آورده است. اگر چه اين قانون اولين مصوبه درباره تحديد اسلام در تاجيکستان نيست و پيشتر نيز قوانين متعددي در اين باره مورد تصويب قرار گرفته، اما به نظر مي رسد اعمال چنين قوانيني بيش از پيش منجر به جدايي دولت و ملت از يکديگر خواهد شد. زيرا در شرايطي که دولت تاجيکستان به شدت از رويه هاي سکولار حمايت مي کند، جامعه به سمت روندهاي مذهبي و به خصوص اسلامگرايي تمايل روزافزوني پيدا کرده است. بر اين اساس اگر چنين روندي در آينده نيز ادامه يابد، شکاف و حتي تضاد ميان دولت و ملت در تاجيکستان افزايش خواهد يافت.
موسسه مطالعات ايران و اوراسيا(ايراس)
بررسي استراتژيک
پارسينه
مؤسسه مطالعات کشورهای وارث تمدن ایرانی
شتاب ديپلماتيك طرح گامبهگام
- شتاب ديپلماتيك طرح گامبهگام
- شعیب بهمن
سفر تقريبا همزمان نيكلاي پاتروشف دبير شوراي امنيت فدراسيون روسيه به تهران و علياكبر صالحي وزير امور خارجه ايران به مسكو، حكايت از تشديد رايزنيها ميان دو كشور دارد. در اين بين به نظر ميرسد محور اصلي هر دو سفر، بحث و تبادل نظر درخصوص برنامههاي هستهاي ايران باشد. بر اين اساس تعيين زمان راهاندازي كامل نيروگاه هستهاي بوشهر و بررسي طرح گام به گام روسيه درخصوص برنامههاي هستهاي ايران، مهمترين موضوع رايزنيهاي ديپلماتيك ميان تهران و مسكو محسوب ميشود.
گفتگو با روزنامه اعتماد؛ دميدن روح در كالبد پرونده هستهيي ايران
| دميدن روح در كالبد پرونده هستهيي ايران |
| سفر صالحي به روسيه چانهزني در بيخبري |
شعيب بهمن يكي از كارشناسان مسائل روسيه با بيان اين مطلب كه تحرك جديد روسها در پرونده هستهيي ايران براي احياي نقش گذشته اين كشور در مذاكرات تهران و 1+5 صورت پذيرفته است به «اعتماد» گفت: روسيه ميخواهد جايگاه گذشته خود را احيا كند برهمين اساس تلاش ميكند ضمن جلب ديدگاه غرب مشوقهايي را نيز براي موافقت ايران ارايه كند. وي تاكيد ميكند: مقامات كرملين تلاش كردند يك همزماني در سفرهاي مقامات ايراني و روسي به وجود آورند تا بتوانند از دو جبهه تهران را براي پذيرش خواستههايشان تحت فشار قرار دهند. اين كارشناس مسائل روسيه با اشاره به مخالفت اوليه احمدينژاد با طرح گام بهگام روسها تصريح ميكند: با وجود اين اعلام مخالفت به نظر ميرسد مقامات كشورمان با ايجاد چرخشي در مواضع خود چندان هم بيرغبت براي پذيرفتن طرح روسها نباشند. وي خاطرنشان ميكند: البته براساس عرف حاكم بر روابط بينالملل، روسها بايد پيش از ارايه طرح خود به غرب مقامات ايران را از جزييات آن آگاه ميكردند.
جدال ناگزير در كرملين
- بررسي دورنماي انتخابات رياستجمهوري روسيه
- جدال ناگزير در كرملين
- شعيب بهمن *
- انتخابات رياستجمهوري روسيه در سال 2012 از جهات مختلف حايز اهميت است. يكي از نكات مهم اين انتخابات، گمانهزني در خصوص احتمال نامزدي پوتين و مدودف است. اين مساله به حدي براي همه جالب شده كه رفتار و اعمال رييسجمهور و نخستوزير روسيه به شدت تحت نظر رسانهها و ناظران قرار گرفته است. به نحوي كه حتي اعمال و رفتار معمول اين دو نفر نيز به حساب انتخابات آتي و جهتگيريهاي آنها گذاشته ميشود.
پوتین، مدودف یا هیچکدام؟!
شعیب بهمن
آخرین شواهد حکایت از آن دارند که ولادیمیر پوتین قصد دارد در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۲ شرکت کند. اگر چنین امری به واقعیت بپیوندند، باید از هماکنون پوتین را رئیسجمهور بعدی روسیه دانست. از سوی دیگر حضور پوتین در انتخابات ریاستجمهوری را میتوان به معنای بیاعتمادی وی به دیمیتری مدودف نیز تلقی کرد. ظاهراً پوتین نگران است که مدودف نه در بین سیاستمداران و نه تاجران بلندپایه و نه در بین مردم، از حمایت چندانی برخوردار باشد. این در حالی است که حامیان مدودف سعی میکنند وی را متقاعد سازند که در هر شرایطی در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کند. در شرایطی که به نظر میرسد پوتین نسبت به مدودف از حمایت مردمی بیشتری برخوردار است، با این حال رئیسجمهور فعلی روسیه و اطرافیان وی، قدرت خود را به طرز شگفتانگیزی بسیار زیاد تصور میکنند. ظاهراً همین امر که مدودف سعی میکند خود را قوی نشان دهد، سبب ناراحتی پوتین شده است. از این رو پوتین قصد دارد ضمن بازگشت به مقام ریاستجمهوری، فردی اصلاحطلب را به عنوان نخستوزیر انتخاب کند تا این ترس که حضور وی در عرصه سیاسی موجب رکود کشور خواهد شد را از بین ببرد.
طرح گام به گام روسیه در پرونده هستهای ایران
شعیب بهمن
از نگاه تحلیلگران روس، علاقه روسیه به برنامه هستهای ایران به این مسئله ختم نمیشود که روسیه به ساخت نیروگاه اتمی بوشهر کمک میکند. آنها معتقدند که ایران یکی از کشورهای در حال توسعه در منطقه خاورمیانه و در سراسر جهان است. از این رو راهی که ایران انتخاب میکند و از جمله برنامههای هستهای این کشور، نه تنها بر اوضاع منطقهای اثر مهمی میگذارد، بلکه آینده مکانیزمهای جهانی کنترل عدم گسترش سلاحهای هستهای را نیز تعیین میکند. به همین سبب روسیه در مورد پرونده هستهای جمهوری اسلامی ایران در آژانس بینالمللی انرژی هستهای و شورای امنیت سازمانملل متحد، سیاست خود را با توجه به روابط با غرب، همکاری با ایران و مقررات ان. پی. تی و حقوق بینالملل تنظیم نموده است.
چالشهاي انتقال انرژي از خزر
- چالشهاي انتقال انرژي از خزر
- شعيب بهمن
- از سال 2006 كه قربان قلي بردي محمداف جايگزين صفرمراد نيازوف، رييسجمهور مادامالعمر تركمنستان شد، سياستهاي عشقآباد در حوزههاي داخلي و خارجي نيز تا حد زيادي دستخوش دگرگوني شد. چرخش سياست خارجي تركمنستان به نحوي بود كه برخي از كنار گذاشته شدن اصل «بيطرفي» و آغاز دوراني جديد سخن ميگفتند. مصداق آشكار اين چرخش و تحول را ميتوان در سياستهاي دولت تركمنستان در حوزه انرژي مشاهده كرد. بر اين اساس عشقآباد طي سالهاي گذشته سعي كرده سياست فعالتري را در حوزه انرژي دنبال كند و به تنوعبخشي مسير صادرات گاز خود بپردازد.
آجري بر آجر ديوار بياعتمادي ناتو – روسيه
شعيب بهمن
نشست يك روزه چندي پيش روسيه و ناتو در شهر بندري سوچي، بدون نتيجه به پايان رسيد. در اين نشست كه سرگئي لاوروف وزير امور خارجه روسيه و آندرس فوگ راسموسن دبير كل ناتو حضور داشتند، بيش از آن كه در مورد نقاط اشتراك و زمينههاي همكاري طرفين بحث و گفتوگو صورت بگيرد، درباره اختلافات و تعارضات صحبت شد و در نهايت نيز هيچ توافقي به دست نيامد.
آیا مرد سوم روسیه ظهور میکند؟
شعیب بهمن | چندی پیش یک هنرمند جوان روسی، کتاب مصوری خلق کرد که قهرمان آن ولادیمیر پوتین، نخستوزیر روسیه بود. اگرچه نخستوزیر روسیه در نگاه این هنرمند همچون یک قهرمان به تصویر کشیده شده بود، اما واقعیت آن است که تمام مردم روسیه به پوتین همانند یک قهرمان نمینگرند. آنچه در میان مردم روسیه رواج دارد، یک نگاه افراط و تفریط گونه به عملکرد ولادیمیر پوتین است. به نحوی که او در چشم عدهای یک قهرمان ملی با کارنامه و اعمال درخشان است و در نگاه عدهای دیگر، بدترین رهبری تلقی میشود که روسیه تاکنون به خود دیده است.

جدال امریکا و روسیه در اوراسیا
جدال امریکا و روسیه در اوراسیا

| با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991، علاوه بر اینکه فدراسیون روسیه درگیر مشکلات و بیثباتیهای داخلی شد، حوزه نفوذ این کشور در قلمرو سابق اتحاد جماهیر شوروی (منطقه خارج نزدیک) نیز به شدت کاهش یافت.
شعیب بهمن | با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991، علاوه بر اینکه فدراسیون روسیه درگیر مشکلات و بیثباتیهای داخلی شد، حوزه نفوذ این کشور در قلمرو سابق اتحاد جماهیر شوروی (منطقه خارج نزدیک) نیز به شدت کاهش یافت. از طرف دیگر، جنگ سرد این فرصت را برای ایالات متحده به وجود آورد تا مانع از این شود که روسیه بار دیگر به عنوان یک قدرت بزرگ در اوراسیا ظهور کند.

آزمون سخت کرملین در آشفته بازار اقتصاد روسیه شعیب بهمن
آزمون سخت کرملین در آشفته بازار اقتصاد روسیه شعیب بهمن

دیمیتری مدودف، رئیسجمهور روسیه خواهان نوسازی اقتصادی کشورش است و این مسئله را بارها به صورت علنی اعلام کرده است. وی بارها اعلام کرده که خواستار زندگی نوین در جامعه نوین است تا بدینترتیب نسل آینده زندگی بهتری نسبت به امروز داشته باشند. در این بین بهرغم آنکه مخالفان از ابتکار رئیسجمهور در حمایت از 26 میلیون کودک و نوجوان روسیه استقبال میکنند، با این حال سخنان مدودف را همانند تبلیغی برای حزب «روسیه واحد» تفسیر میکنند. در این بین اگر چه درباره وضع اقتصادی روسیه نظریات بدبینانه، خوشبینانه و واقع بینانه توسط اقتصاددانان بیطرف ابراز میگردد، اما اکثریت اتفاق نظر دارند که نظریات خوشبینانه دولت درباره واقعیتهای اقتصادی کشور، عوام فریبانه و تبلیغاتی است و آمارهای حقیقی درباره تولید و شاخصهای واقعی اقتصادی کشور پنهان می شوند. بر این اساس اکثر مخالفان کرملین، نظر بدبینانهای به شرایط اقتصادی موجود دارند و همه چیز را از پشت عینک بدبینانه مینگرند. از نظر مخالفان، سال 2011، سال دشواری برای اکثریت مردم روسیه خواهد بود، زیرا بهرغم آنکه حقوق شهروندان مسکو افزایش یافته، اما تورم آن را میبلعد و مخصوصاً قیمت مواد اولیه غذایی مثل شیر، کره، نان، پنیر، سبزیجات و سیب زمینی هر روز افزایش مییابد. این در حالیاست که قیمت نفت، خدمات منازل و حمل و نقل نیز افزایش یافته است. از اینرو اقتصاددانان مستقل و بیطرف معتقدند که بحرانهای اجتماعی در امور بهداشتی، آموزش و پرورش، کشاورزی و مخصوصاً خدمات منازل در یک سال آینده از چالشهای بزرگ دولت خواهد بود.
پوتین نه بن علی است و نه حسنی مبارک
ديپلماسى ايرانى: ديروز مردم روسيه هم به دنبال جلب توجه جامعه بينالمللى
به سمت خود بود. مدتهاست که شاهد اعتراضهاى مردمى و سپس تحولات عميق در
کشورهاى منطقه هستيم. زمانى که مردم روسيه هم به نداشتههاى خود اعتراض
کردند اين گمانهزنى را مىتوان کرد که انقلاب مصر اينبار با روند کندترى
در حال وقوع در کشورى همانند روسيه است. با توجه به تفاوتهاى عمده در
ساختار روسيه با کشورهاى متحول شده در شمال افريقا آيا شباهتى هم بين اين
آنها وجود دارد که ميخائيل گورباچف گفته است ما بايد منتظر همان نتايج در
روسيه هم باشيم. شعيب بهمن، کارشناس روسيه، معتقد است که هم ساختارها با هم
بسيار متفاوت بوده و هم اين اعتراضها ره به جايى نخواهد برد.

گفتگو با خبرگزاري برنا
کارشناس مسایل آسیای مرکزی:
مذاکرات 1+5 در ترکیه دستاورد مناسب دستگاه سیاست خارجی ایران است

شعیب بهمن گفت : مذاکرات هسته ای 1+5 در ترکیه ،بازی در زمین خودی است و برگزاری این مذاکرات در استانبول را میتوان یک دستاورد مناسب برای دستگاه سیاست خارجی ایران و ترکیه برشمرد.
خبرگزاري برنا
ابعاد نظامیگری در خزر
ابعاد نظامیگری در خزر

سابقه نظامیگری در خزر به قراردادهای1921 و 1940 بازمیگردد. مطابق با این قراردادها که تحت شرایط نابرابر سیاسی و بینالمللی منعقد شده بود، حق داشتن ناوگان نظامی تنها در اختیار شوروی قرار گرفته بود.
پس از فروپاشی شوروی و ایجاد شرایط جدید در منطقه خزر، همانطور که سایر اصول و محورهای آن قراردادها مورد خدشه قرار گرفت، این اصل هم از بین رفت. در این بین واقعه ۱۱سپتامبر شرایط جدیدی را بر منطقه حاکم ساخت و حضور نظامی آمریکا در آسیای مرکزی تحت عنوان مبارزه با تروریسم موجب حاکمیت رویکرد امنیتی و استراتژیکی در منطقه شد. از آن زمان به بعد مباحث مرتبط با نظامی شدن خزر نیز بیش از پیش قوت گرفت، به نحوی که بهنظر میرسد در حال حاضر مسائل نظامی در کنار مسئله نفت و گاز، محیطزیست، شیلات و کشتیرانی، از جمله مهمترین مباحث مرتبط با دریای خزر محسوب میشوند.
رژیم حقوقی خزر
رژیم حقوقی خزر

از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و استقلال جمهوریهای این اتحاد کمونیستی تاکنون، مسئله خزر و چگونگی استفاده از آن به چالشی بحثبرانگیز مبدل شده است.
نکته اساسیای که میان کشورهای ساحلی دریای خزر به صورت اختلاف نظر نمود عینی یافته است، به این مسئله بازمیگردد که کشورهای ساحلی، هیچ توافقی در مورد روش حقوقی تقسیم دریا ندارند. دلیل این امر به کمسابقه بودن تغییر رژیم حقوقی یک دریای بسته از تقسیم دوجانبه به تقسیم پنج جانبه باز میگردد که به لحاظ اصل تأثیر تحولات اساسی در معاهدات بینالمللی به صورت یکی از چالشهای منطقهای مطرح شده است. بر این مبنا در آستانه اجلاس سران کشورهای ساحلی دریای خزر در باکو، همچنان سؤالات مهمی نظیر اینکه «چه عاملی سبب عدم اجماع در این زمینه شده است؟» و یا اینکه «بهترین راه حل حقوقی چالش بهوجود آمده چیست؟»، همچنان بیپاسخ ماندهاند.


جنبش غیرمتعهدها در سال 1340 (1961) یعنی در اوج رقابت های جنگ سرد و زمانی که دو کشور آمریکا و شوروی سابق به سمت جنگ هسته ای پیش می رفتند، به طور رسمی وارد عرصه سیاسی نظام بین الملل شد. البته این جنبش در سال 1955 و در کنفرانس باندونگ اندونزی از سوی دولتمردانی همچون جواهر لعل نهرو هند، جمال عبدالناصر مصر و سوکارنو اندونزی نضج گرفت اما سال رسمی ورود این جنبش به عرصه بازی های جهانی سال 1961 بود.