گروگان گیری نیابتی آمریکا در خاک سوریه

 

رضا پویا

 

با ربوده شدن 48 شهروند ایرانی در خاک سوریه، رویارویی یا آنگونه که بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل متحد گفته «جنگ نیابتی» در این کشور علنی تر شده و لایه هایی از این نیابتی بودن برداشته و کم کم در حال شدت یافتن فضای بحرانی حاکم بر خاورمیانه است. این روند پر خطر چشم انداز ناگواری را از خاورمیانه نشان می دهد که قدرت های بزرگ منطقه و دنیا باید نسبت به این مسئله مسئولیت بیشتری از خود نشان داده تا همچون جنگ های بزرگ تاریخ جهان این سوال را از خود نپرسند که آیا نمی شد از چنین جنگی جلوگیری کرد.

گذشته از این مسئله ربوده شدن شهروندان ایرانی از سوی گردان البراء و ادعای ارتش آزادی سوریه از چند زوایه قابل بررسی است. معتصم الاحمد، سخنگوی گردان البراء با نشان دادن کارت هویت برخی از افراد ربوده شده، تاکید دارد که آنها از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران هستند اما نمی گوید سپاه پاسدارن ایران یا هر نیروی نظامی یا امنیتی جهان چگونه نیروی مبارز غیررسمی به کشور دیگر اعزام می کند اما کارت های هویتشان را نیز با آنها همراه می کند تا به راحتی شناسایی شوند. یا اینکه چرا در جنگ شهری که ربایندگان تاکید دارند ربوده شده ها برای شناسایی مناطق و انجام عملیات آمده اند، همه را در اتوبوس جمع می کند و به هر سو می فرستد؟ یا اینکه وقتی درگیری در حلب ادامه دارد، این افراد در فاصله حدود 20 کیلومتری بین حرم و فرودگاه چه می کنند؟

 اما مسئله دوم به استفاده ای است که مخالفان مسلح می توانند از این گروگان ها ببرند باز می گردد. مخالفان از طریق کشورهای حامی خود به راحتی می توانند با ایران وارد معامله شوند و دولت بشار را تحت فشار قرار دهند. دلایلی که وزیر خارجه و دبیر شورای امنیت ملی به سفرهای منطقه ای می روند همین نیز است. بنابراین جای یک انتقاد بزرگ خالی است که چرا کاروان قانونی یا غیرقانونی زوار ایران در چنین شرایطی راهی سوریه می شوند و کسی نمی تواند از این مسئله جلوگیری کند. زوار ایران پس از خونریزی مراسم حج تمتع در سال 66 به مدت دو سال به حج مشرف نشدند یا اینکه راه کربلا طی سال های متمادی بر روی زوار ایرانی بسته بود. پس در دوره گذار بحران سوریه نیز می توان چنین تصمیمی گرفت تا «سیاست ایرانی» در سوریه به دست رقبای منطقه ای و بین المللی گروگان گرفته نشود.

اما مسئله دیگر به نامه وزارت خارجه ایران به مقامات آمریکا و همچنین احضار کاردار سوئیس، حافظ منافع آمریکا در تهران به وزارت خارجه باز می گردد. دستگاه دیپلماسی ایران در این نامه آمریکا را مسئول سلامت شهروندان ایرانی می داند که حتی گفته می شود سه نفر از آنها جان خود را از دست داده اند. در حال حاضر واشنگتن در رقابت با مسکو حامی اصلی مخالفان مسلح است. بنابراین می توان اینگونه نتیجه گرفت که شهروندان ایرانی پیش از هر گروه و یا کشوری گروگان آمریکا هستند تا ارتش آزادی سوریه یا ترکیه و قطر و عربستان.