پرشين پاليسي

تيموتي گايتنر، وزير خزانه‌داري امريكا روز دوشنبه ۳۰ جولاي راهي آلمان شد تا با مديران ارشد اقتصادي حوزه يورو در مورد بحران مالي اين منطقه گفت‌وگو كند. او در اين سفر با ولفگانگ شويبله، وزير دارايي آلمان در جزيره آلماني زولت ديدار كرد و بعدازظهر همان روز نيز راهي فرانكفورت آلمان شد تا با ماريو دراگي، ‌رئيس بانك مركزي اروپا ديدار كند و همچنين با پيرموسكويچي، وزير دارايي فرانسه نيز به صورت تلفني صحبت كرد.

شويبله بعد از اين ديدار بر ضرورت تداوم همكاري‌هاي بين‌المللي در مبارزه با بحران اروپايي تأكيد كرد و گفت كه در تمام كشورهاي بحران‌زده اروپايي پيشرفت‌هايي حاصل شده است. بايد گفت كه اين سخن از وزير دارايي آلمان بيشتر وجهه سياسي داشت تا آنكه منعكس‌كننده مفاد گفت‌وگوي او در ديدارش با گايتنر باشد، اما از نحوه برگزاري اين ديدار و شتاب گايتنر براي گفت‌وگو با ديگر مديران ارشد مالي اروپا چنين به نظر مي‌رسد كه قضيه به نحو ديگري است. ديدار يا گفت‌وگوي گايتنر با سه مدير ارشد مالي اروپا و عدم حضور خبرنگاران و انجام گفت‌وگوها در پشت درهاي بسته همه حكايت از آن دارد كه وزير خزانه‌داري امريكا هم در مأموريت خود عجله داشت و هم آنكه نخواست تا از مفاد صحبت‌هايش در رسانه‌ها چيزي منعكس شود. 

اگر به سخنان همزمان باراك اوباما، رئيس‌جمهور امريكا با سفر گايتنر توجه شود كه در يك گردهم‌آيي با حضور گروه ۶۰ نفري بازرگانان با سفر گايتنر انجام شد، اين نكته معلوم مي‌شود كه كاخ سفيد برنامه مشخصي را براي گايتنر در نظر گرفته بود و او را براساس اين برنامه روانه آلمان كرد. 

مانور تبليغاتي اوباما
اوباما در اين گردهم‌آيي به جمع بازرگانان اميدواري داد كه يورو صدمه نمي‌بيند و گفت: «من فكر نمي‌كنم كه اروپاييان بگذارند يورو نابود شود، اما آنها بايد يك سلسله گام‌هاي جدي بردارند». لحن اوباما به طور مشخص حاكي از نگراني او در مورد بحران يورو است و حتي اين نگراني را هم كتمان نكرد و به همين دليل بود كه گفت: «اروپا هنوز يك چالش هست و بسياري از اشخاصي كه اينجا حضور دارند و در اروپا تجارت مي‌كنند، اين را مي‌دانند». قبل از هر چيز بايد توجه داشت كه اين گردهم‌آيي يك ميتينگ تبليغاتي بود كه اوباما براي جمع‌آوري اعانه جهت انتخابات رياست جمهوري در آن شركت كرده بود. از اين جهت، سخنان او بيشتر از آنكه يك رأي‌زني در مورد بحران مالي اروپا باشد يك نوع نمايش تبليغاتي بود تا آنكه به مخاطبان بازرگان خود نشان دهد كه به فكر مشكلات آنان در ارتباط با مراودات مالي آنها با اروپا هست.
 
اعزام گايتنر به آلمان را نيز مي‌توان از همين جهت ارزيابي كرد به اين صورت كه اوباما تلاش مي‌كرد تا به مخاطبان مالي خود نشان دهد كه جداي از حرف، در عمل نيز به فكر مشكلات آنها هست. جداي از نمايش تبليغاتي، واقعيت‌هاي موجود در بحران مالي حوزه يورو حاكي از آن است كه اوباما جداي از اين دست ادعاها راهي براي مقابله با آن ندارد به ويژه اينكه اختلاف‌نظر او با شركاي اروپايي در چند سال اخير گواه بر عدم يك ديدگاه مشترك در اين مقوله است. 

سفر گايتنر و همزماني آن با سخنان تبليغاتي اوباما به طور طبيعي مسائلي را مطرح مي‌كند. نخست آنكه بعد از گذشت چندين سال از بحران يورو، چگونه تيم كاخ سفيد به يكباره دست به كار شده تا راه‌حل عاجلي را پيش‌روي شركاي اروپايي خود بگذارد؟ گذشته از اين، اگر كاخ سفيد به واقع دستورالعملي در اين موضوع دارد چرا مأمور خود را به آلمان فرستاده به جاي آنكه به مقر اتحاديه اروپا در بروكسل بفرستد و حتي سعي دارد تا در آلمان با ديگر مديران اروپايي گفت‌وگو ‌كند؟ آلمان به عنوان قدرتمندترين قطب اقتصادي اتحاديه اروپا در وضعيت فعلي سكاندار اصلي اروپا در برابر بحران يورو است و گايتنر بر اين اساس راهي اروپا شده است، اما همين موضوع نشان مي‌دهد كه اوباما در تعيين محل مأموريت گايتنر نيز اهداف تبليغاتي در نظر دارد تا آنكه نشان دهد بر سر بحران يورو با سكاندار اصلي اروپا وارد مذاكره شده است. گذشته از اين موارد، محور كلي اعلام شده در مذاكره گايتنر با شويبله نيز گواه بر جنبه تبليغاتي آن است تا آنكه دربردارنده دستورالعمل مؤثر امريكايي براي حل بحران يورو باشد. 

مقاومت آلمان در برابر مانور امريكايي
به گزارش دويچه‌وله، گايتنر به آلمان آمد تا از شويبله بخواهد تا آلمان اوراق قرضه كشورهاي بحران‌زده اروپايي را بخرد، اما تلاش او بي‌نتيجه ماند. موضوعي كه گايتنر بر آن انگشت گذاشته به خصوص مربوط مي‌شود به كشورهاي اسپانيا و ايتاليا كه با دريافت كمك‌هاي مالي درگير مسئله بازپرداخت اوراق قرضه شده‌اند و اين مشكل باري مضاعف بر مشكلات قبلي آنها افزوده است. 

به طور خلاصه مي‌توان گفت اين درخواستي است كه آلمان حاضر به پذيرش آن نيست و پاسخ شويبله به گايتنر هم در همين جهت بود. مريم ماسكارئلو، كارشناس مسائل اقتصادي و مالي شبكه فرنس بيست و چهار، به اقدام بانك مركزي اروپا در بازخريد ۵/۲۱۱ ميليارد يورو اشاره كرد، اما يادآور شد كه شش ماه است بانك مركزي اروپا ديگر اقدامي در اين جهت نكرده زيرا آلمان با اين نوع همبستگي درخصوص بدهي‌ها مخالف است. 

بايد توجه داشت كه دليل آلمان هم جهت اقتصادي دارد و هم سياسي. از جهت اقتصادي، آلمان حاضر نيست تا با بازخريد اوراق قرضه كشورهاي بدهكار اروپايي خود را در وضعيت بحراني آنها سهيم كند تا به اين وسيله بحران را به اقتصاد خود سوق دهد. 

در واقع، نشانه‌هاي بحران يورو حتي در حال حاضر نيز در اقتصاد آلمان نمودار شده و اگر آلمان بازخريد اوراق قرضه اين كشورها را قبول كند به تسري بحران در اقتصاد خود دامن خواهد زد. از لحاظ سياسي نيز آلمان نمي‌تواند دست به چنين اقدامي بزند چراكه تا اينجاي كار نيز بسياري از شهروندان آلماني نظر خوشي به سياست‌هاي اقتصادي دولت آلمان ندارند و اين مسئله را مطرح مي‌كنند كه چرا آلمان بايد بار بدهي‌هاي كشورهاي ديگر را به دوش بكشد. 

روزنامه حريت تركيه نظر‌سنجي مؤسسه امنيد براي نشريه بيلد آم زونتاگ آلمان را منتشر كرده كه بنابر آن ۵۱ درصد از شهروندان آلمان خروج از حوزه يورو را عملكردي بهتر براي آلمان مي‌دانند و تنها ۲۹ درصد مخالف اين گزينه بوده‌اند. اين نظرسنجي به خوبي ديدگاه شهروندان آلمان در قبال بحران فعلي يورو و واكنش مناسب آلمان به آن را منعكس مي‌كند كه نه تنها حاضر نيستند آلمان بيش از اين بار بحران يورو را به دوش بكشد بلكه حتي خروج از منطقه يورو را گزينه مناسب‌تري براي آلمان مي‌دانند. 

بنابر اين، دولت آلمان هم به دليل موقعيت اقتصادي خود و كاهش آسيب‌هاي بحران بر آن و هم به دليل حفظ موقعيت سياسي خود حاضر نيست تا بيش از اين خود را درگير بدهي‌هاي كشورهاي بحران‌زده كند. پيتر تيلمان، پروفسور اقتصاد پولي در دانشگاه گيسن در مورد موضع دولت آلمان در قبال بحران به دويچه‌وله گفت: «ترس از تورم مشخصه معمولي آلماني است كه به خوبي قابل توجيه است، اما در جاهاي ديگر به سختي درك مي‌شود». 

نكته مورد اشاره تيلمان به نتيجه مالي است كه آلمان در صورت بازخريد اوراق قرضه كشورهاي بدهكار اروپايي درگير آن مي‌شود و دولت آلمان با خودداري از بازخريد اين اوراق سعي در جلوگيري از آن را دارد. او در توجيه مسئله بر اين نكته تأكيد مي‌‌كند كه «ما مشكل بدهي داريم نه نقدينگي و نمي‌توانيم اين مسئله را با صرف تأمين سخاوتمندانه نقدينگي از سوي بانك مركزي اروپا، ECB، حل كنيم». 

تيلمان به اين وسيله اختلاف عميق ديدگاه آلمان با امريكا بر سر مسئله بدهي‌ها را بيان كرده و اينكه آلمان نمي‌تواند براساس ديدگاه امريكايي به اين مسئله نگاه كند. گايتنر كه با نگرش امريكايي خود به آلمان رفت تا نمايش تبليغاتي اوباما را به اجرا درآورد با نگرش متفاوت آلماني روبه‌رو شد و بايد گفت كه نگرش آلماني از اساس همخوان با درخواست امريكا نيست تا آنكه بتواند به نمايش اوباما تن دهد و نقشي را در آن ايفا كند.